आपण 'शिक्षण साक्षर' आहोत का ?
या लेखाचे हे नाव थोडेसे विचित्र वाटते ना ?
तुमची शंका बरोबर आहे.
आपण शिकलेले आहोत, पण आपल्याला `शिक्षण' या विषयाबाबत किती माहिती आहे ?
आपण सगळेजण 'शिक्षण' या विषयाबाबत खूप बोलत असतो, पण शिक्षणाच्या क्षेत्रातील काही साध्या-साध्या शब्दांचीही आपल्याला पुरेशी माहिती नसते किंवा त्या संकल्पना आपल्याला नीट माहीत नसतात.
उदाहरणार्थ, शिक्षण म्हणजे नेमके काय? माहिती आणि ज्ञान यामध्ये काय फरक आहे ?कौशल्य आणि क्षमता या शब्दांचे नेमके अर्थ काय ? कोणत्या गोष्टींची शिकण्याची सुरुवात केव्हा करावी ? बुद्धिमत्ता म्हणजे काय ? अशा अनेक गोष्टी आपल्याला नीट माहीत नसतात.
या गोष्टी नीट समजलेल्या नसल्या तरी आपण त्यावर भरपूर बोलत असतो.
म्हणजेच आपण शिक्षण या विषयाबाबत पुरेसे साक्षर नसतो.
आरोग्य साक्षरता, पर्यावरण साक्षरता, अर्थसाक्षरता, माध्यम साक्षरता असे साक्षरतेचे अनेक प्रकार आपल्याला माहीत आहेत. त्याप्रमाणेच 'शिक्षण साक्षरता' हा शब्दही नीट समजून घ्यायला हवा.
शिक्षण साक्षरता म्हणजे शिक्षण कसे होते, शिकत असताना शिकणाऱ्याच्या मेंदूमध्ये नेमके काय घडत असते, शिक्षणाचा अर्थ काय, शिक्षणासाठी कोणी काय काय करायला हवे, कसे करायला हवे, मुले स्वतः शिकतात का त्यांना शिकवावे लागते, या आणि अशा सगळ्या गोष्टी नीट समजून घेणे होय.
लेखाच्या सुरुवातीला दिलेले चित्र नीट पहा. या चित्रामधील बालक खेळत आहे की शिकत आहे याचे नक्की उत्तर आपल्याला सांगता येईल का? यामधून हे बालक काय शिकत आहे याची नक्की माहिती आपल्याला आहे का ?
गंमत अशी की आपल्याला या गोष्टी पुरेशा माहीत नाहीत हे सत्य आपण मान्यही करत नाही.
खरे म्हणजे शिक्षणाबाबत ही माहिती प्रत्येक सामान्य नागरिकाला माहीत हवी, कारण प्रत्येकाला आपल्या मुला- मुलीचे शिक्षण चांगल्या प्रकारे व्हावे असे वाटत असते. पण त्याबाबत वर दिल्याप्रमाणे खरी खरी माहिती मात्र त्याला नसते.
म्हणून मी असे म्हणतो की आपण पुरेसे 'शिक्षण साक्षर' नाही.
आपण माझ्या मताशी सहमत आहात का ?
बाळकृष्ण बोकील.
------------
मी तुमच्या मताशी सहमत आहे.
ReplyDelete